Kwaliteit psychosociale hulpverlening na ramp vanaf nu meetbaar

Stichting Impact en de GGD Amsterdam hebben samen de QPC Vragenlijst Getroffenen ontwikkeld. Dit is een instrument om de kwaliteit van psychosociale hulpverlening na een ramp of andere schokkende gebeurtenis te kunnen vaststellen. Tot nu toe bestond een dergelijk instrument niet. Met de vragenlijst kan de hulpverlening worden verbeterd. De eerste groep die de vragenlijst heeft ingevuld, de getroffenen van de treinbotsing in Amsterdam Westerpark in april 2012, was over het algemeen positief. De hulpverlening kreeg een dikke acht en negen van de tien mensen gaven aan dat ze het belangrijk vonden om op deze manier een stem te hebben in de evaluatie van de hulpverlening.

Wat is de QPC Vragenlijst?

De afkorting QPC staat voor Quality of Psychosocial Care. De QPC Vragenlijst Getroffenen is een vragenlijst over psychosociale hulpverlening, die zeven tot negen weken na een ramp of schokkende gebeurtenis wordt ingevuld door slachtoffers. De uitkomsten geven inzicht in de manier waarop getroffenen de hulp die ze ontvingen ervaren hebben. Het laat zien wat zij belangrijk vinden en of de hulp aan hun verwachtingen voldeed. Op deze manier kunnen problemen worden gesignaleerd en kan de hulpverlening worden verbeterd.

De QPC vragenlijst scoort op acht principes van kwalitatief hoogwaardige psychosociale hulpverlening:

  1. Bejegening die aansluit bij de behoefte en vermogens van de getroffene
  2. Bevorderen van sociale steun
  3. Zorg op maat: oog hebben voor diversiteit
  4. Samenhang in zorgaanbod van betrokken organisaties
  5. Tijdig verstrekken van incidentgebonden informatie
  6. Informatieverstrekking over normale reacties
  7. Voorzien in een aanspreekpunt voor vragen van getroffenen
  8. Monitoren getroffenen en initiëren van eventuele nazorg

De QPC Vragenlijst meet dus geen psychische klachten of andere effecten die het gevolg zijn van een ramp. Hiervoor bestaan andere instrumenten.

Eerste ervaringen positief

In november 2012 is de vragenlijst voor het eerst gebruikt. Ruim 300 mensen die betrokken waren bij de treinbotsing in Amsterdam op 21 april 2012 ontvingen de QPC. Bijna de helft van de mensen stuurde de vragenlijst ingevuld terug. Negen van de tien mensen gaven aan dat ze het belangrijk vonden om op deze manier een stem te hebben in de evaluatie van de hulpverlening.

De betrokkenen bij de treinbotsing toonden zich over het algemeen positief, de hulpverlening kreeg een dikke acht. De meeste inzittenden hadden contact met politie, ambulancezorg, ziekenhuis en/of huisarts. Meer dan de helft van de respondenten kreeg (daarnaast) een vorm van psychosociale ondersteuning, voornamelijk van Slachtofferhulp, GGD Amsterdam en de NS. Het meest positief zijn de respondenten over de manier waarop ze bejegend zijn. Punten waarop ruimte voor verbetering mogelijk is, hebben te maken met informatievoorziening over het incident zelf, over emoties die veroorzaakt worden door een ingrijpende gebeurtenis, en met afstemming en overdracht tussen hulpverleners van verschillende organisaties.

Inzet QPC Vragenlijst

Vanuit de Wet Publieke Gezondheid en de Wet Veiligheidsregio's is het bieden/regelen van psychosociale hulp bij ingrijpende gebeurtenissen een verantwoordelijkheid van de gemeente. De uitvoering hiervan ligt bij de GGD. Er was echter nog geen instrument beschikbaar om goed te kunnen evalueren of de geboden hulp aansluit bij de behoeften van de getroffenen. Met het beschikbaar komen van de QPC vragenlijst kan evaluatie van de kwaliteit van zorg structureel onderdeel uit gaan maken van de processen na een schokkende gebeurtenis. De directeur publieke gezondheid adviseert de betrokken bestuurder bij het besluit om de Vragenlijst te gebruiken. De vragenlijst is gratis beschikbaar via de link in de rechter zijbalk en kan overal in Nederland worden ingezet.

Hoe is de Vragenlijst Ervaringen Getroffenen ontwikkeld?

Aan de ontwikkeling van de QPC vragenlijst hebben zowel getroffenen als experts in de crisisbeheersing bijgedragen. Samen hebben zij belangrijke kenmerken van psychosociale hulpverlening systematisch in kaart gebracht en deze meetbaar gemaakt in een vragenlijst. Deze vragenlijst is uitgebreid getest bij een groep getroffenen om te garanderen dat de vragen goed te begrijpen zijn. De ontwikkeling is gefinancierd door ZonMw.